Мұнда ең жиі керек болатын төрт есеп бар, әрқайсысы өз жолында. Нәтиже теріп жатқанда бірден қайта есептеледі. Формулалар әдеттегідей: санның пайызы X × Y / 100, пайыздық үлес X / Y × 100.
Пайыздық өзгеріс бастапқы мәннен есептеледі. 80-нен 100-ге дейін +25%, ал 100-ден 80-ге кері қарай тек −20%. Сол себепті 25% үстеме бағадан кейінгі 20% жеңілдік бастапқы бағаны қайтарады.
Қалай қолданамыз
- Сұрағыңызға сай жолды табыңыз.
- Сандарды енгізіңіз. Бөлшек бөлікті үтір не нүкте арқылы жазуға болады.
- Нәтиже «=» белгісінің оң жағында шығады. Соңғы жолда пайызды қосу не азайту үшін + немесе − таңдаңыз.
Мысалдар
200 × 15 / 100 = 30
(100 − 80) / 80 × 100 = +25% (өсім)
1 000 × 1,12 = 1 120
Жиі қойылатын сұрақтар
Санның пайызын қалай табады?
Санды пайызға көбейтіп, 100-ге бөліңіз. 200-дің 15%-ы = 200 × 15 / 100 = 30. Бірінші жол дәл осыны есептейді.
Неге 10% қосып, кейін 10% азайтса, бастапқы сан шықпайды?
Екінші рет 10% үлкенірек сомадан алынады. 100 + 10% = 110, ал 110 − 10% = 99. 10% үстемені алып тастау үшін санды 1,1-ге бөлу керек.
Пайыз бен пайыздық тармақтың айырмасы неде?
Мөлшерлеме 12%-дан 16%-ға өссе, бұл 4 пайыздық тармаққа өсім, бірақ ескі мөлшерлемеге қатысты 33,3%. Үшінші жол дәл осы салыстырмалы өзгерісті көрсетеді.
Калькулятор неге нәтиже анықталмайды деп жазады?
«Неше пайызы» және «бастапқы мәннен өзгеріс» есептері санға бөледі. Ол нөлге тең болса, мағыналы жауап жоқ, сондықтан калькулятор шексіздіктің орнына осыны жазады.